Doezastraat 1b info@sijthoff-leiden.nl

Laden Evenementen

« All Events

Expositie: Het symbolisme van Dijkman

12 januari 2019 | 15:30 - 2 februari 2019 | 16:00

Als kunstenaar schildert Paul Dijkman het leven als spannende dwaaltocht door een mysterieuze, onbevattelijke natuur. Als publicist beschrijft hij de nadelen van afstandelijke rationaliteit en de kracht van binding, tolerantie en rommeligheid.

Paul Dijkman schildert sinds zijn 16e, waarbij hij zijn schilderijen verkocht om de verf te kunnen betalen. Schilderen werd een manier van leven. Na de afronding van zijn studie (Delft, architectuur) begon hij de natuur te schilderen, daartoe geïnspireerd door zijn trektochten, o.a. door het Amazonewoud. Aanvankelijk beeldde hij dieren en planten uit, en profil, en in doorsneden. Elk schilderij was een Wunderkammer van vormen, helder, met verrassende kleuren. In de loop der jaren verschoof zijn aandacht. In plaats van wonderlijke levensvormen wilde hij het leven zelf vangen, de begeestering, het mysterie van het in-leven-zijn. Dijkman ontwikkelde verwarrende, symbolistische doeken, een hedendaags symbolisme dat uitdrukking geeft aan ons wonderlijke bestaan hier op aarde. We zien labyrintische bossen en woelige waterpartijen. Overzicht hebben we niet. Wat is leven? Waar gaan we heen? Licht dwarrelt door het bladerdek, zaden kiemen, planten reiken. Het leven is een mysterie, vol toevalligheden en wonderlijke kansen.

Dijkman meent dat berekenende rationaliteit noch fanatiek idealisme een betere wereld brengen. Beide zijn representanten van onze controledrang, beide doen de werkelijkheid tekort omdat ze de natuurlijke chaos en het mysterie van het  bestaan niet adresseren. We regelen de wereld dicht en daar worden we niet blij van. Het werkt niet. Waarom hebben we zoveel moeite met onzekerheid, de onbegrijpelijkheid van het leven en toevalligheden? We bouwen een kathedraal van schijnzekerheden om te gaan kniezen in de schaduw. Chaos hoort bij het leven. Dijkman pleit voor het accepteren van lotgevallen en contradicties. De veelzijdige, zoekende mens floreert bij tegenstellingen, losse eindjes en onbestemde niches. Onzekerheid geeft adem.

Dijkmans eerste schotschrift tegen het rationalisme verscheen in 1992: ‘Harteloze gebouwen, een aanval op het modernisme en opening tot een nieuwe architectuur’. Een reeks boeken volgde, waarbij zijn aandacht verschoof van de stedelijke naar de maatschappelijke orde. In welke orde voelen we ons thuis? Een beetje chaos doet wonderen. Onze natuurlijke habitat is een veelzijdige mix van contradicties en toevalligheden. Pas als we tegenstrijdige levenssferen durven incorporeren krijgen de contradicties van het bestaan een plek, wint de samenleving aan emotioneel reliëf en ontstaat keuzevrijheid. In 2018 verscheen ‘De kracht van onzekerheid’ – een prikkelende beschouwing over controledrift, avontuurzin, idealisme en zinnelijke overgave (Uitgeverij IJzer, Utrecht). Het boek onderzoekt hoe we omgaan met aardse ‘gegevens’ als macht, identiteit, seks, eten en stoelgang, de tijd, leven en dood, godsdienst. Hoeveel onzekerheid kunnen we nog aan? Proberen we echt alles te regelen? Dijkman sluit af met een verwijzing naar onze voorouders die lotgevallen nog accepteerden als horende bij het leven. Hij pleit: ‘Geef Vrouwe Fortuna haar oude plek terug. De acceptatie van lotgevallen maakt de samenleving tevredener. Beperk de controle, relativeer de koers, incasseer de pech, herken het geluk. Op het schip van het leven is de horizon ver weg maar het water spoelt om de boeg, binnen handbereik. Er drijft van alles voorbij, voortdurend, en er zit altijd wel iets tussen.’ Als illustratie zien we een renaissancistisch embleem uit de 16e eeuw van Peter Is(s)elburg (1558-1630). De gravure toont een schip op zee, met volle zeilen. ‘Duce Virtute Comite Fortuna’ is de spreuk erboven: ‘Leef met de moed als gids en het geluk als gezellin.’

Afbeelding: Het licht (olieverf op linnen 160×120 Paul Dijkman 2017)
Toegang: gratis
Te bezichtigen: maandag t/m zaterdag tussen 13.00 en 16.00 uur, tenzij er een activiteit in de zaal is.

Gegevens

Begin:
12 januari 2019 | 15:30
Einde:
2 februari 2019 | 16:00
Evenement Categorie:

Locatie

Sijthoff Cultuur
Doezastraat 1b
Leiden, 2311 GZ Nederland

Organisator

Sijthoff Cultuur